Concreet plan om tot eventuele versoepeling bezoekverbod te komen

Ouderenpsychologen Blom

dr. David en drs. Sarah Blom ontwikkelden muziektheatershow DAG MAMA, die inmiddels al meer dan 300.000 mensen heeft mogen helpen in het omgaan met dementie. Eerder schreef Sarah ook een bestseller vol tips over omgaan met dementie ‘JIJ bent toch mijn dochter. Dit boek over omgaan met dementie heeft vele harten mogen raken met kennis en inzichten.

Huidige situatie

Plan versoepeling bezoekregeling verpleeghuizen

 

Het bezoekverbod is sinds 19 maart 2020 van kracht. De afgelopen weken is duidelijk geworden dat het verbod een impact heeft op vele betrokkenen binnen de verpleeghuissector. Het bezoekverbod vermindert kwaliteit van leven van een deel van de cliënten. Het wegvallen van bezoek zorgt bij deze cliënten voor een toename van stemmingsklachten en onbegrepen gedrag. Het bezoekverbod maakt dat de invulling van basisbehoeften voortdurend onder spanning staat. Maar ook heeft het verbod een impact op het welzijn van hun familieleden. Jarenlang is hard gewerkt aan familieparticipatie binnen de sector. De inzet van mantelzorgers bleek op momenten broodnodig om kwaliteit van leven van cliënten te kunnen borgen. Deze familieleden ondervinden psychische schade door het bezoekverbod.

 

Hoewel de impact van het verbod gesignaleerd wordt, kunnen we niet zomaar overgaan tot een versoepeling. Uit peilingen blijkt immers ook dat 84% van de verzorgenden pleit voor het doorzetten van het verbod. De voornaamste reden is angst: angst om zélf besmet te raken, om geliefden te besmetten en om bewoners te besmetten. Het uitblijven van bezoek biedt deze zorgverleners de nodige rust om hun werk te kunnen blijven uitoefenen. Temeer dat bij te veel zorgorganisaties het beschermingsmateriaal onvoldoende voorradig is. Hierover spraken we eerder deze week in NRC en RTL Nieuws

 

Om tot een eventuele versoepeling van het verbod te komen, moeten we oog hebben voor de zorgen en wensen van al deze betrokkenen. We zullen omstandigheden moeten creëren om de angst van zorgverleners én de besmettingsrisico’s zo laag mogelijk te houden, en tegelijkertijd toch een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven te bieden aan cliënten en hun mantelzorgers. Een versoepeling die leidt tot vermenselijking van de maatregelen.

 

In een nieuwe gevormde zorgdriehoek hebben wij, ouderenpsycholoog Sarah Blom en psycholoog/onderzoeker dr. David Blom van ‘Oud worden met Zorg’ en Marjolijn Bruurs van het expertiseplatform Mantelzorgelijk.nl een concrete bezoekregeling uitgewerkt om mogelijk tot een verantwoorde versoepeling van het verbod te komen. Deze regeling is opgesteld op basis van overleggen met managers, bestuurders, medewerkers en mantelzorgers.

In beginsel lijkt het ons niet raadzaam om de versoepeling enkel voor bepaalde cliënten en/of familieleden binnen één locatie te laten gelden. Dit werpt immers een hoop vragen op en is ons inziens voor zorgverleners niet uitvoerbaar. Wie gaat bijvoorbeeld beslissen welke client wel of geen bezoek krijgt, en op basis van wiens belang? Van de mantelzorger of de cliënt? Stel dat men erin slaagt om multidisciplinair tot een gedegen afweging te komen, dan is deze voor de zorgverlener ook lastig uitvoerbaar. Ja tegen de één verkopen en nee tegen de ander vergt nogal wat van onze zorgverleners. Dit kan leiden tot onaanvaardbare morele stress. Hieronder hebben we een aantal suggesties uitgewerkt op tot versoepeling te komen. We zijn ons ervan bewust dat de suggesties bij iedere organisatie, locatie en situatie anders wordt vormgegeven.

Suggesties

  • Bezoekers zijn klachtenvrij, de 1,5 meter en strikte handhygiëne worden toegepast.

 

  • Het is raadzaam vaste bezoektijden te hanteren. Bijvoorbeeld tussen 11 en 13 uur en 15 en 17 uur.

 

  • Tijdens deze momenten is het aan te bevelen begeleiding in te zetten, bijvoorbeeld beveiligingsmedewerkers of familiebegeleiders. De relatie tussen zorgverlener en familie moet worden gewaarborgd en kan ontwricht raken wanneer de zorgverlener als ‘handhaver’ moet optreden. Ook psychosociale begeleiding van mensen met dementie tijdens de bezoekmomenten is bij bepaalde clienten sterk aan te bevelen. Denk bijvoorbeeld aan een welzijnswerker.

 

  • Dit bezoek vindt bij voorkeur plaats op een afgezet stuk terrein, denk bijvoorbeeld aan de tuin. Familie heeft een eigen aanlooproute en toegang.
    We zijn ons ervan bewust dat het lastig is de 1,5 meter regel te handhaven, vooral met het oog op de emoties die een weerzien kan losmaken.
    We adviseren zodoende hulpmiddelen – een lint, een half hoog hek, een bank voor familie op 1,5 meter afstand geplaatst –  om de 1,5 meter regel te borgen.
    Het is hierbij aan te bevelen oog te hebben van de psychologische effecten van deze maatregelen. Een ‘vriendelijk’ lint met vlaggetje, een gedecoreerd hek met bloemen, een gezellige lounchebank voor familie ‘verzacht’ de hardheid van de maatregelen.

 

  • Bezoek bestaat bij voorkeur uit één familielid. Wij achten het niet wenselijk om enkel de 1e contactpersoon hiertoe in de gelegenheid te stellen, maar bieden familieleden graag de gelegenheid om zelf te bepalen wie er op bezoek gaat bij hun dierbare.

 

  • De 1,5 meter afstand maakt het lastig voor cliënten om hun familieleden te verstaan. Velen kampen met visuele en/of auditieve problemen. In dit licht is het belangrijk om gebruik te maken van ‘Walkie Talkies’ of babyfoons.

 

  • Wanneer een organisatie niet over een tuin beschikt, is het belangrijk dat er gezocht wordt naar aanpandige ruimtes, bijvoorbeeld een bezoekershuisje om bezoek mogelijk te maken. Of een ruimte te kiezen waarbij de mantelzorger rechtstreeks van buiten de locatie kan betreden (bij voorkeur met eigen aanlooproute en toegang). Als dit niet haalbaar is, is het wenselijk om te onderzoeken of alle ramen van bijvoorbeeld de ontmoetingsruimten benut kunnen worden om ‘raamcontact’ te realiseren. Hiertoe kunnen er verschillende ‘vakken’ worden ingericht, afgescheiden met plexiglas o.i.d.
    *Overweging: is het mogelijk bij de inzet van plexiglas om een uitsparing onderin het glas te maken, waardoor handcontact toch mogelijk is bij strikte handhygiëne?

 

  • Het is raadzaam de bezoekmomenten tijdig van tevoren in te plannen. Deze structuur biedt houvast voor zorgverleners. Zij kunnen hiernaar verwijzen bij tussentijdse verzoeken van familie.

 

  • Wanneer de mogelijkheden verruimd worden, is het belangrijk de effecten hiervan telkens te monitoren. De 1,5 meter afstand kan voor bewoners woonachtig op een PG setting erg uitdagend zijn. Mensen met dementie hebben doorgaans veel nabijheid en lichamelijk contact nodig. In dit licht kan het onrust geven om familieleden bijvoorbeeld wel te zien, maar niet te mogen aanraken. Zodoende is het raadzaam te onderzoeken welke contactmogelijkheden het meest gunstig zijn voor een desbetreffende cliënt (videobellen, raamcontact, 1,5 afstand in de tuin, telefoontje, kaartje, geen contact etc.)

In het geval van besmette bewoners

We kunnen ons voorstellen dat men op termijn ook graag de mogelijkheid onderzoekt om clienten van een Cohort afdeling met hun familieleden in contact te brengen.
Er zou hiertoe mogelijk gewerkt kunnen met aparte ‘bezoekshifts’ voor clienten die besmet zijn met Covid19 en cliënten die verblijven op een Cohort afdeling maar geen symptomen vertonen. Mogelijk kunnen we deze cliënten een eigen aanlooproute naar en toegang tot de bezoekersruimte c.q. tuin bieden. Gebruik van beschermingsmateriaal is bij deze groepen belangrijk.

 

Wij willen bestuurders uitnodigen om de mogelijkheden uit dit plan met hun cliëntenraden en medewerkers te onderzoeken om zo tot maatwerk te komen. 
Er zijn organisaties die voldoende draagkracht hebben gecreëerd om de 1,5 meter regel voor bepaalde familieleden op te heffen, vanwege een onaanvaardbare hoge mate van lijdensdruk van de client door het wegvallen van het contact, of vanwege de onmisbare rol van deze familieleden als zorgpartner op de afdeling.