Als psycholoog (en voormalig mantelzorger van mijn inwonende grootmoeder met dementie, Niesje Teeuwen) blijf ik mij verdiepen in dementie .
Om goed op de hoogte te blijven, raadpleeg ik regelmatig het mooie platform Dementie Vandaag.

Zo stuitte ik onlangs op het mooie berichtje van een dochter:

Mensen met Alzheimer vinden het fijn te worden aangeraakt. Omdat ik dat van huis uit niet zo gewend ben, wilde ik het met mijn moeder eens uitproberen door haar handen in te smeren met handcrème en ze tegelijkertijd te masseren. Ze liet me begaan, maar snapte het principe niet zo… Ze gaf me steeds een (soort van) hand. Maar ach, ze genoot… En ik ook 🙂

omgaan met dementieWarme zorg

Lichamelijk contact kan voor mensen met dementie erg helend zijn.
Dit hangt samen met een aantal factoren, waaronder het verdwijnen van de geestelijke vermogens. Wanneer we de hersenen van de mens met dementie nader onder de loep nemen, zien we met name een achteruitgang in het denkvermogen. Ofwel het vermogen waarmee we de wereld om ons heen begrijpen, ons kunnen inleven in een ander, na kunnen denken over ons gedrag, etc. Door het verdwijnen van de cognitieve vermogens, worden mensen uitermate sensitief; in een poging toch grip te krijgen op hun leefomgeving. Men wordt bijzonder gevoelig voor sfeer, stemming, lichaamshouding, stemintonatie, etc. Eenzelfde fenomeen treedt op bij mensen die blind of doof zijn. Men kan respectievelijk beter horen of zien; men compenseert.

Deze gevoeligheid brengt met zich mee dat vriendelijkheid, empathie, een liefdevolle aanraking, een positieve stemming veel invloed heeft op het welbevinden. Het tegendeel is hiermee echter ook waar: een harde stem, een starre lichaamshouding, een donkere kamer; alles heeft direct invloed op de stemming en zorgt voor de nodige stress. Bijzonder is dat dit verwerkingsproces zeer snel gaat. Wanneer jij de persoonlijke ruimte van de mens met dementie betreedt, alvorens je ook maar één woord hebt gezegd, wordt jouw energie direct opgepikt en overgenomen. Hoe staan je ogen (vriendelijk)? Hoe beweeg je je (snel/langzaam)? Waar bevind je je ten opzichte van de mens met dementie (praat je van bovenaf of op dezelfde ooghoogte)? Praat je met iemand of over iemand heen? In het contact is men zich hiervan vaak onvoldoende bewust. We varen nog altijd teveel op taal als communicatiemiddel.

Omgaan met dementie is omgaan met een mens

Met het voortschrijden van de dementie, wordt lichamelijk contact ook om een andere reden heel belangrijk.
Met de dementie verliezen mensen meer en meer het contact met zichzelf. De lichaamsrepresentatie verdwijnt. Ofwel, mensen gaan hun eigen lichaam steeds minder herkennen, waardoor ze ook de broodnodige prikkels die ze dagelijks van hun lichaam ontvangen, minder en minder gaan ervaren (en herkennen). Een uitermate angstige ervaring, die uiteindelijk zal leiden tot onderprikkeling. Men voelt/ervaart zichzelf niet meer en ontvangt te weinig prikkels.
En hoewel men dit aanvankelijk zal proberen te compenseren door zelf prikkels te maken (roepen, wiegen, de hele dag heen en weer lopen, tikken op de tafel, etc.) zullen deze pogingen om het eigen bestaan te ‘bekrachtigen’ op den duur ook niet meer kunnen worden uitgevoerd. Men raakt volledig verzonken in zichzelf, in een huis dat niet meer van hen is. In dit licht kan een aanraking als heel prettig worden ervaren. Hiermee geef je  prikkels aan iemand af en zorg je ervoor dat de mens met dementie zolang mogelijk zijn eigen lijf kan blijven ervaren. Een hele mooie en effectief bewezen methode hiertoe is Tactiele Stimulatie. Het geeft mensen de kans om zichzelf weer als volledig te ervaren. Een hand bestaat uit 5 vingers met 5 vingertoppen. Alles hoort erbij. Alle zenuwen worden gestimuleerd.

Een toename van Oxytocineomgaan met dementie

Een andere reden waarom aanraken doorgaans als zeer prettig wordt ervaren, is het feit dat lichamelijk contact zorgt voor een toename van  gunstige neurotransmitters. Met name Oxytocine speelt hierbij een belangrijke rol. Het maakt ons minder bang, minder gestresst en zorgt ervoor dat we ons meer openstellen voor anderen. Ook heeft het een positief effect op onze pijnbeleving. Het werkt als een natuurlijk tegengif voor de stress die veelal gepaard gaat met het voortschrijden van de dementie.

Het lichaam herinnert wat het geheugen vergeet

Daarnaast is een aanraking in staat oude herinneringen op te halen; van een liefdevolle moeder, een innemende vader. Met het strelen van de wang, een kus op het voorhoofd, de handen om het gezicht, kunnen de warme gevoelens die men als klein kind ervoer weer terugkomen in de gedachten. Reminiscentie.

Natuurlijk moeten we ons ervan bewust zijn dat ieder mens anders is en derhalve ook niet ieder mens, om welke reden dan ook, houdt van lichamelijk contact. Hoe gezegend ben je als mens als je de aanraking van een ander kunt toelaten. Iemand die de kunst van de aanraking  volledig beheerst, is Noami Feil. Haar filmpje met Gladys Wilson is wereldwijd bekend en maakt ons allen duidelijk hoeveel je nog kunt betekenen voor de mens met dementie, tot op het laatst toe. Klik hier.

 

omgaan met dementie

Portret Trouw – Jörgen Caris

‘Dementie in Theater – Dag Mama’

Nieuwe speeldata 5, 11, 12, 19 en 26 oktober 2017!

Ervaar wat dementie met uw naaste of cliënt doet. En begrijp hoe u hiermee kunt omgaan. Zodat u het béste kunt geven – er is nog zoveel mogelijk!

DE VEELGEPREZEN MUZIEKTHEATER VOORSTELLING MET LEZING EN WORKSHOP OVER OMGAAN MET DEMENTIE – 5, 11, 12, 19 en 26 OKTOBER IN BUREN (CENTRAAL GELEGEN – NABIJ A2/A15)

* Dag Mama is geaccrediteerd door kwaliteitsregister V&V en register zorgprofessionals
* Anderen vertellen over Dag Mama? Anderen vertellen over ‘Dag Mama’? Klik hier om de flyer voor oktober te downloaden (A4)

Wondermooi (****)
– HAPPINEZ

Must voor naasten en instanties. Indrukwekkend (****)
– AD

Het overtrof elke verwachting. Wat een prachtige avond. Eindelijk begrepen wat zich afspeelt in het hoofd van mijn dementerende moeder.
– MEVROUW MOOTEN, DOCHTER

Diverse symposia bezocht en workshops gevolgd. Niet eerder zo tot in m’n ziel geraakt. Dit had ik veel eerder willen weten!!
– IDA SAMPLONIUS, PROFESSIONAL

Een cadeau om samen met mijn mama nog een mooie tijd tegemoet te gaan
– GRACE CEMILLE, DOCHTER

Nog steeds hevig onder de indruk. Met enthousiasme zeggen we nog regelmatig tegen elkaar …het werkt !
– DINY MAZIER, PROFESSIONAL

In één avond leerde ik ineens meer dan ik in heel mijn opleiding! Je leert anders te kijken naar dementie. Aanrader!
– JULIAN VAN VEENENDAAL, PROFESSIONAL

Voor het eerst in lange tijd kon ik écht contact met met mijn moeder maken
– SUSAN ASHWORTH, DOCHTER

De meest inspirerende voorstelling/lezing/workshop die ik ooit heb gevolgd.
– BARBARA BETZOLD, PROFESSIONAL

Meesterlijk
– ADELHEID ROOSEN

Reserveren – ervaar het ook!

De voorstelling vindt plaats op 5, 11, 12, 19 en 26 oktober van 19 tot 22 uur in theater Kunsthof de Heuf in Buren (centraal gelegen – nabij de A2/A15 – met hotel). Het toegangskaartje kost 35 euro inclusief koffie, thee, wat lekkers en een drankje.

– Reserveren met IDEAL: Voor 5 oktober klik hier, voor 11 oktober klik hier, voor 12 oktober klik hier, voor 19 oktober klik hier en voor 26 oktober klik hier.
www.oudwordenmetzorg.nl