zo zorg je voor een minder pijnlijk afscheid bij dementie  – 6 tips

Afscheid nemen van een naaste in het verpleeghuis – het kan hartverscheurend zijn. Hij of zij kan intens verdrietig worden, smeken om mee te mogen gaan of gaan aanklampen. Zes tips voor een minder pijnlijk afscheid!

Drs. Sarah Blom

Drs. Sarah Blom

Sarah is ouderenpsycholoog, schrijver (o.a. Jij bent toch mijn dochter?) en theatermaker (o.a. Dag Mama)

1. Ga in één keer

Als het afscheid moeizaam gaat omdat je naaste verdrietig is, is de kans groot dat je gaat treuzelen bij het weggaan. Je kunt gaan twijfelen over wat de beste manier is, raakt gestrest en verdrietig. Het algemene advies is: niet treuzelen, in één keer gaan. Wees hierbij als familie duidelijk. Zeg: “Ik ga nu weg, ik kom morgen weer terug.” Het is extra belastend voor de cliënt, als een echtgenote weer terugloopt om haar verdrietige man te troosten. Het laat een vervelend afscheid onnodig lang duren.

2. Beheers je uitstraling

Een andere tip is om het afscheid luchtig te houden en ervoor te waken dat je verdrietig of gestrest kijkt. Mensen met dementie zijn heel gevoelig voor gezichtsuitdrukkingen en voelen emoties extra goed aan. Dat raakt hen heel erg. Ik heb vaak genoeg meegemaakt dat een iemand met dementie zich prima voelt bij het afscheid, maar door de gezichten van de naasten opeens moeite hiermee krijgt. Vervolgens zie je de onrust ontstaan. Dus niet het weggaan, maar de manier waaróp bezoek weggaat, zorgt voor onrust.

We kunnen állemaal meer geluk bij dementie creëren. Meer dan we nu voor mogelijk houden.  Het avontuur ligt aan onze voeten!

3. kies je woorden zorgvuldig

Bepaalde woorden hebben voor iemand met dementie een enorme emotionele lading, dus die kun je beter vermijden. Dit zijn woorden zoals: ‘huis’, ‘weg’, ‘afscheid’, ‘geld’… Waarom geld? Dat is ook een beladen  thema voor mensen met dementie. Sommigen zijn bang dat ze geen geld hebben, iets niet kunnen betalen… Dus vermijd dit soort woorden.

 

Overigens zijn dit algemene adviezen. Wat voor de een werkt, werkt voor de ander niet. Het is maatwerk, en soms moet je verschillende manieren uitproberen om te zien wat het beste werkt. Het kan bijvoorbeeld ook een tactiek zijn om niet te zeggen dat je naar huis gaat, maar dat je even een boodschap gaat doen.

 

Blijf dus kijken naar de reactie van je naaste. Sommigen hebben juist wél behoefte aan duidelijkheid, en willen dat je zegt: ‘Ik ga naar huis, ik zie je morgen weer.’

4. zend weinig ‘afscheid-prikkels’ uit

Bepaalde handelingen bij het afscheid kunnen je naaste triggeren: je jas pakken, sleutels laten rinkelen… Doe dit zoveel mogelijk buiten het zicht. Bijvoorbeeld: Als jij je jas pakt, voelt zij ook de drang om weg te gaan. Dit noemen we automatisch gedrag: aan de prikkel en diens beleving is bepaald gedrag gekoppeld. Mensen met dementie vallen terug op de lagere regionen van de hersenen: die zijn meer op automatisch gedrag ingesteld.

5. zorg voor gunstige omstandigheden

Zo kan de plek van het afscheid een rol spelen. Het kan bijvoorbeeld gunstiger zijn om in de huiskamer afscheid te nemen, in plaats van bij de deur. Ook kan het helpen om een verzorgende bij het afscheid aanwezig te laten zijn, zodat je naaste een vertrouwd gezicht blijft zien wanneer jij vertrekt. Het kan ook gunstig zijn om het afscheid vlak voor een activiteit te plannen, zodat je naaste direct wordt afgeleid.   

 

Maar er is meer mogelijk. Je kunt bijvoorbeeld samen met een ander familielid op bezoek gaan, bij wie het afscheid minder zwaar valt. Reageert je naaste bijvoorbeeld minder heftig op het vertrek van je broer of zus, dan kan goed zijn om samen met hem of haar te komen, zodat je zelf als eerste kunt vertrekken. 

6. vul het bezoek gunstig in

Wellicht is de onrust al tijdens het bezoek ontstaan. Mogelijk heb je bijvoorbeeld, vanuit je eigen behoefte om ‘alles bij het oude’ te houden, dingen gedaan die je naaste hebben overprikkeld of verward. Denk aan een bezoek aan het café, om vervolgens nog even naar de supermarkt te gaan.  Zoals dat vroeger ook zo fijn was. Of wellicht heb je je naaste onbedoeld getest. 

 

Soms kan het goed zijn om de invulling van het bezoek te veranderen. Laat je hierin ook gerust inspireren door de verzorgenden. Zij hebben een goed zicht op je naaste en vormen zodoende een schat van informatie.

Deel dit artikel op sociale media!

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
'ZO GAAF!'
aanbevolen door o.a. Happinez, Trouw, Alzheimer Nederland, PgD, Mantelzorgelijk, Psychologie Magazine

DEMENTIE IN THEATER – DAG MAMA

‘Dag Mama’ is de veelgeprezen muziektheater voorstelling (met lezing en workshop) over omgaan met dementie.

 

Ervaar wat dementie met je naaste of cliënt doet en begrijp hoe je hiermee kunt omgaan. Zodat je het béste kunt geven – er is nog zoveel mogelijk!

 

Meer dan 300.000 dochters, zonen, vrienden, partners, zorgverleners en geïnteresseerden bezochten de show van deze makers. Beleef het ook! 

DAG MAMA IS DOOR HET KWALITEITSREGISTER v&v EN REGISTER ZORGPROFESSIONALS

‘Wondermooi.’ – Happinez *****.

‘Had ik dit maar eerder geweten! Een must voor iedereen!’ – Carla Meeder

‘In één avond leerde ik ineens meer dan in mijn hele opleiding.’- Julian van Veenendaal

‘Nog steeds hevig onder de indruk. Het raakt je tot in iedere vezel van je lichaam.’ – Wilhelmien Knapen

‘Ik werk al jaren in de zorg en dacht dat ik goed was in mijn communicatie. How wrong was I! Door jullie technieken één van de mooiste contactmomenten in mijn carrière gehad’ – Jeanette van Assen

‘Must voor naasten en instanties.’ – AD *****

‘Werk gerelateerd heb ik diverse symposia en workshops gevolgd.  Niet eerder werd ik zo tot in mijn ziel geraakt. Dit had ik veel eerder willen weten’ – Ida Samplonius

‘Dankzij jullie een mooi einde en begrip voor én van mijn vader.’ – Tineke Bierhuis

‘Het overtrof elke verwachting. Wat een prachtige avond. Eindelijk begrepen wat er zich afspeelt in het hoofd van mijn dementerende moeder’ – Jacqueline Mooten

‘Heb verschillende stukken over dementie gezien maar nooit eerder kwamen ze zo dichtbij de werkelijkheid’ – Kim Groot

‘Het maakte zoveel los dat ik voor het eerst sinds mijn moeder tekenen van Alzheimer vertoonde, niet meer kon stoppen met huilen’ – Simone van Stelten

‘Het was geweldig. Meteen toegepast op de werkvloer. Zo goed om te zien dat ik mijn bewoners kan bereiken’ – Trijnie van den Dool

‘Dat waren mama en ik,  daar op het toneel, wij speelden de hoofdrol in dit zo mooie, pure, realistische, emotionele, aangrijpende stuk. Zo verhelderend’ – Marli Willemsen

‘Ben al een paar begonnen wat te schrijven over jullie mooie leerzame theaterstuk, maar ik kom gewoon niet uit mijn woorden, omdat ik er nog steeds helemaal vol van ben’ – Ariane van Haren

‘Ook al ben ik nu voor de 3e keer geweest, ik kom gauw weer. Het laat mij inzien wat een prachtig vak wij hebben’ – Marina Roos

‘Jullie waren top. Meteen het geleerde in praktijk kunnen brengen, en het werkte!’ – Hanneke Logen

‘Ik heb de technieken al diverse keren gebruikt. Waar ik eerder met een mond vol tanden zou staan, en onbevredigend uit de situatie zou rennen, doe ik nu volledig recht aan de ander. Zo gaaf!’ – Rita Shalom

‘Het heeft mij opnieuw naar mezelf en de mens met dementie doen kijken als VIG als EVV maar bovenal als mens!’ – Patricia Roosendaal

‘Het was voor mij helend’ – Rini Bullens

‘Helaas voor mijn ouders te laat, maar gelukkig mag ik nog wekelijks voor mensen met dementie zorgen. Geweldig, wat hebben jullie mij weten te raken’- Gonny van Beurden

‘Voor mij is het een jaar geleden dat ik de show bezocht, maar het staat nog op mijn netvlies gebrand’ – Corrie van Veen

‘Een van de mooiste voorstellingen die ik ooit heb gezien’- Danique Kemmeren